People Abusedteacher Ca Diamonds Solitaire Loose Diamonds Naked Abused Teacher AIM | DOSSIERS > RELIGIJA NA BALKANU

Crna Gora:

U ZNAKU DUALIZMA

Veseljko KOPRIVICA, AIM Podgorica

Crna Gora ima dugu i bogatu tradiciju i iskustvo međukonfesionalne tolerancije. Ono je danas donekle poremećeno samo nesporazumima između Crnogorske pravoslavne crkve i Srpske pravoslavne crkve.

Građani pravoslavne vjeroispovijesti, najbrojnije religiozne skupine u Crnoj Gori, pripadaju ne samo dvjema nacijama, nego i dvjema crkvama. Dio Crnogoraca, kao većinske nacije, od prije desetak godina, vjerske obrede obavlja u obnovljenoj Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi, a drugi dio, zajedno sa Srbima, pristalice su Srpske pravoslavne crkve. Ovakav dualizam pravoslavnih crkava i vjernika, u državi sa oko700.000 stanovnika, mogao bi se tretirati i kao zanimljiva specifičnost religijske slike CrneGore. Samo, to se obilježje ujedno manifestuje i kao ugrožavanje temeljnih ljudskih prava pravoslavnih Crnogoraca i kao ozbiljan problem na crnogorskoj političkoj sceni. Samo jedan podatak za početnu ilustraciju: sve do 1995. godine u crkvama pod kontrolom Srpske pravoslavne crkve nije bilo dozvoljeno da se u rubriku nacionalnost upiše odrednica - Crnogorac!

Inače, na pravoslavce (Crnogorce i Srbe) otpada oko 72 odsto crnogorskih građana, na pripadnike islamske vjeroispovijesti (Muslimane i Albance) oko 17, a katolici (Albanci i Hrvati) čine oko 4,5 odsto. To ne znači da su svi oni i vjernici. Prema nekim starijim sociološkim istraživanjima, Crna Gora je imala u bivšoj Jugoslaviji najmanji procenat religioznih građana. Padom komunizma, njihov broj je, sudeći prema vjerskim obredima kao što su krštenja, slave i odlasci u crkvu, naglo porastao, naročito među pravoslavnim življem. Ali, i to je, nakon što je isprva bilo in, postalo sve manje stvar pomodarstva i nove osjećajnosti.

Na osnovu odredbe člana 11 Ustava Republike Crne Gore, sve vjeroispovijesti (Pravoslavna crkva, Islamska vjerska zajednica, Rimokatolička crkva i druge, a prema podacima Republičkog zavoda za statistiku registrovano je četrdeset Vjerskih organizacija) odvojene su od države i ravnopravne su i slobodne u vršenju vjerskih obreda i vjerskih poslova. Država može samo materijalno da ih pomaže. Prema članu 34, Crna Gora je demokratska i republika, što znači da nije teokratska država i da je jedno od elementarnih prava svakog građanina da slobodno, javno ili privatno, ispovijeda svoju vjeru.

Dakle, po Ustavu u Crnoj Gori nema državne crkve. U javnosti se još nikad nije čulo da na te i druge zakonske odredbe, koje regulišu način osnivanja, djelovanje i položaj vjerskih zajednica, imaju primjedbi predstavnici bilo koje religiozne organizacije, izuzimajući vjernike i pristalice Crnogorske pravoslavne crkve, dakle Crnogorce.

Zbog čega su oni nezadovoljni? Crnogorci, kojih je prema popisu stanovništva iz 1991. godine bilo 61,86 odsto (Muslimana je bilo 14,57, Srba 9,34, Albanaca 6,57 i oko jedan odsto Hrvata) neravnopravni su u odnosu na pripadnike ostalih nacija i konfesija kad je riječ o pravu na slobodno ispovijedanje vjere, konkretno u njihovoj Crnogorskoj crkvi. Korijeni tome sežu u prve decenije prošlog vijeka. Crnogorska pravoslavna crkva, koja ima viševjekovnu istoriju, ukinuta je 1920. godine dekretom regenta Kraljevine SHS Aleksandra Karađorđevica. Tada je Srpska pravoslavna crkva postala zvanična crkva u Crnoj Gori, prisvojivši oko 650 crkava, manastira i imanja Crnogorske crkve. Padom komunističke vlasti, uz velike otpore Srpske crkve, koju je favorizovala i nova crnogorska vlast, Crnogorska pravoslavna crkva je, na inicijativu svojih vjernika i poštovalaca, obnovljena 1991. godine. Od tada, pa do danas ona se bori da riješi svoj status, baš kao što i Crna Gora pokušava da riješi državni status. Između ta dva fenomena postoji tijesna korelacija.

Sveštenici CPC obrede obavljaju uglavnom pod vedrim nebom, jer Srpska crkva neće da vrati prisvojene hramove. Država finansijski pomaže Srpsku i Katoličku crkvu i Islamsku vjersku zajednicu, ali ne i Crnogorsku crkvu. Iz budžeta Crne Gore djelimično je finansirana rekonstrukcija katedrale Sv. Tripuna u Kotoru, izgradnja hrama Hristovog vaskrsenja u Podgorici, koji podiže Srpska crkva, te nekoliko džamija. Međutim, CPC je jedina crkva u Crnoj Gori kojoj donacije daju pripadnici sve tri vjeroispovijesti - pravoslavne, katoličke i islamske - i iz Crne Gore i iz inostranstva.

Crna Gora, inače, baštini dugo i bogato iskustvo konfesionalne i nacionalne tolerancije. U tradicionalnom iznošenju krsta svetog Vladimira pred jednu crkvu nedaleko od Bara i danas učestvuju pravoslavci, katolici i muslimani. Ili, u dvjema barskim crkvama postoje po dva oltara - jedan za katolike, drugi za pravoslavne. Obnovljena Crnogorska pravoslavna crkva slijedi tu tradiciju njegujući primjerne odnose sa sveštenicima i vjernicima Katoličke crkve i Islamske vjerske zajednice. Njihovi poglavari mogu se vidjeti zajedno na svim značajnijim skupovima, kojima prisustvuju predstavnici vjerskih zajednica, ali ne i sa poglavarom Srpske crkve. lPeople Abusedteacher Ca Diamonds Solitaire Loose Diamonds Naked Abused Teacher AIM | DOSSIERS > RELIGIJA NA BALKANUd o o Abused Abused Teacher Abused dPeople Abusedteacher Ca Diamonds Solitaire Loose Diamonds Naked Abused Teacher AIM | DOSSIERS > RELIGIJA NA BALKANUa v h h Teacher Naked Abused Naked